Publikujesz zdjęcia dziecka w internecie? Prezes UODO ostrzega przed deepfake'ami i kradzieżą tożsamości [Gość INFOR.PL]

• Czy pytamy dzieci o zgodę? Zaskakujące dane
• Jedno zdjęcie może stać się memem albo... deepfake'em
• Media społecznościowe. Dzieci są tam mimo ograniczeń wiekowych
• Szkoły i kluby sportowe też powinny uważać
• Deepfake, kradzież tożsamości i straty finansowe
• Największym wyzwaniem jest świadomość rodziców

O zagrożeniach związanych z publikowaniem zdjęć dzieci Szymon Glonek rozmawia w programie Gość INFOR.pl z Mirosławem Wróblewskim, prezesem Urzędu Ochrony Danych Osobowych.

Czy pytamy dzieci o zgodę? Zaskakujące dane

W przypadku dorosłych nikogo nie dziwi pytanie o zgodę na publikację zdjęcia. Gdy chodzi o dzieci, ta zasada często przestaje obowiązywać. Rodzice publikują fotografie swoich pociech, nie zastanawiając się nad konsekwencjami.

– „Blisko połowa rodziców w ogóle nie pyta swoich dzieci o zgodę na publikację zdjęcia. Co więcej, badania pokazują, że nawet sprzeciw dziecka w jednej trzeciej przypadków nie jest uwzględniany” – podkreśla Mirosław Wróblewski.

Jak przypomina prezes UODO, również dzieci mają prawo do prywatności i decydowania o swoim wizerunku.
– „Każdy posiada autonomię informacyjną. Także osoby najmłodsze, których wizerunek może być później wykorzystywany do różnych celów” – zaznacza.

Jedno zdjęcie może stać się memem albo... deepfake'em

Publikacja zdjęcia dziecka nie kończy się w momencie kliknięcia przycisku „Opublikuj". Fotografia może zostać skopiowana, przerobiona lub wykorzystana przez osoby trzecie.

– „Często tworzone są różnego rodzaju prześmiewcze memy. To nie jest tylko coś nieprzyjemnego. Niestety zdarzają się również przypadki działalności przestępczej” – ostrzega prezes UODO.

Podczas rozmowy przywołuje sprawę nastolatki, której zdjęcie zostało wykorzystane do stworzenia fałszywego, wygenerowanego przez sztuczną inteligencję nagiego wizerunku.
– „Wizerunek raz zamieszczony publicznie w internecie może zostać wykorzystany w bardzo różny sposób” – przypomina.

Media społecznościowe. Dzieci są tam mimo ograniczeń wiekowych

Choć większość platform społecznościowych wymaga ukończenia 13. roku życia, rzeczywistość wygląda inaczej. Według danych przytoczonych podczas rozmowy z internetu aktywnie korzysta około 1,3 mln dzieci w wieku 7–12 lat.

Zdaniem Mirosława Wróblewskiego sama edukacja nie wystarczy.
– „Ogromną rolę odgrywa edukacja i uświadamianie, ale potrzebne są również mechanizmy prawne i techniczne pozwalające na realną weryfikację wieku” – mówi.

Jednocześnie podkreśla, że rozwiązania oparte na biometrii nie są najlepszym kierunkiem.
– „Biometria nie jest dobrym środkiem – zarówno z powodów prawnych, jak i praktycznych. Okazało się, że takie mechanizmy bardzo łatwo obejść.”

Szkoły i kluby sportowe też powinny uważać

Publikowanie zdjęć dzieci to nie tylko problem rodziców. Coraz częściej fotografie swoich podopiecznych zamieszczają szkoły, przedszkola, domy kultury czy kluby sportowe. Chcą pokazać sukcesy uczniów i budować swój wizerunek.

Prezes UODO zwraca jednak uwagę, że zgoda na publikację nie może być ogólna i podpisywana raz na cały rok.
– „Przetwarzanie danych osobowych wymaga konkretnej zgody na konkretne uwiecznienie ucznia podczas konkretnego wydarzenia. Cel publikacji musi być jasno określony.”

Jeszcze większym problemem jest uzależnianie udziału dziecka w zawodach od wyrażenia zgody na wykorzystanie jego wizerunku.
– „To jest praktyka nielegalna. Nie może występować i w moim przekonaniu narusza przepisy.”

Deepfake, kradzież tożsamości i straty finansowe

Sztuczna inteligencja sprawia, że zdjęcia publikowane w internecie mogą zostać wykorzystane nie tylko do tworzenia fałszywych materiałów, ale również do kradzieży tożsamości.
– „Wizerunek może posłużyć do kradzieży tożsamości. To może prowadzić do konkretnych strat finansowych, bo przestępcy wykorzystują go w procesach uwierzytelniania.”

Dlatego rozmowa nie sprowadza się wyłącznie do ochrony prywatności.
– „Jeżeli do kogoś nie przemawiają względy prywatności czy godności, to powinien wiedzieć, że utrata kontroli nad własnym wizerunkiem może prowadzić do bardzo konkretnych strat finansowych.”

Największym wyzwaniem jest świadomość rodziców

Eksperci są zgodni, że żadne przepisy nie zastąpią zdrowego rozsądku. Zanim rodzic opublikuje zdjęcie swojego dziecka, warto odpowiedzieć sobie na kilka prostych pytań: czy dziecko rzeczywiście chce, aby fotografia trafiła do internetu? Czy za kilka lat nadal będzie z tego zadowolone? I czy warto ryzykować utratę kontroli nad jego wizerunkiem tylko po to, by zebrać kilka polubień?

O zagrożeniach związanych z publikacją zdjęć dzieci, sztucznej inteligencji, deepfake'ach oraz o tym, jak skutecznie chronić prywatność najmłodszych, Szymon Glonek rozmawia z Mirosławem Wróblewskim, prezesem Urzędu Ochrony Danych Osobowych, w programie Gość INFOR.pl. Warto obejrzeć całą rozmowę, ponieważ poruszane w niej problemy dotyczą dziś praktycznie każdego rodzica.